مقايسه بيان ژني و سطح سرمي اينترلوکين‌هاي 12 و 18 (IL-12, IL-18) و اينترفرون گاما (IFN- γ) در بيماران مبتلا به ميلوپاتي وابسته بهHTLV-I ((HAM/TSP، ناقلين ويروس و افراد سالم

دانشگاه علوم پزشکی مشهد (کد 930689) و جهاد دانشگاهی (كد 20-2262)

سید عبدالرحیم رضایی، هوشنگ رفعت پناه، حمیدرضا بیدخوری

تاريخ اجرا: 1395-1394

چکيده

مقدمه تغییر در عوامل موثر بر التهاب مزمن از جمله عواملی است که می‌تواند باعث افزایش احتمال ابتلا به HAM/TSP در میان ناقلین HTLV-1 گردد. در اين ميان عدم تعادل بین سلول‌هايTh1  وTh2  از طريق تغيير سطح سایتوکاین‌ها بسيار تعيين‌کننده است. اینترلوکین‌های 12 و 18 به‌همراه اينترفرون گاما موجب القاي پاسخ Th1 مي‌شوند. این طرح با هدف تعيين بیان ژني و سطح سرمي اینترلوکین‌های 12 و 18و IFN-γ و سطح سرمی آنها در بیماران HAM/TSP و ناقلين بي‌علامت HTLV-1 در مقایسه با افراد سالم اجرا گرديد.

روش تحقيق: در این مطالعه تعداد 21 نفر از ناقلین بدون علامت HTLV-1  (ميانگين سني 8/10 ± 2/46 سال) از اهداکنندگان خون در مشهد و 20 نفر بیمار مبتلا به HAM/TSP (ميانگين سني 6/12 ± 1/48 سال) از درمانگاه مغز و اعصاب بيمارستان قائم مشهد از نمونه‌هاي در دسترس انتخاب شدند. همچنين 21 فرد سالم HTLV-1  منفي (ميانگين سني 5/12 ± 4/47 سال) از کارکنان بيمارستان به روش غير احتمالي  آسان به‌عنوان گروه شاهد وارد مطالعه شدند. پس از گرفتن خون از افراد هر سه گروه، سلول‌هاي لنفوسیتي جدا شدند. RNA از لنفوسیت‌ها استخراج و از روي آن cDNA سنتز ‌گرديد. سپس پروب و پرايمر مورد نياز براي سنجش مقدار بیان ژن‌هاي  IL-12، IL-18 و IFN-γ با تكنيك Real time PCR  طراحی شد. Proviral load نيز  با روش Real time PCR اندازه‌گیری ‌گرديد.

يافته‌ها: توزيع سني و جنسي بين سه گروه مطالعه تفاوت معني‌داري نداشت. ژن IL-12 در تمامي افراد بدون عفونت بيان گرديد اما در گروه HTLV-1 مثبت بيان اين ژن تنها در 9 نفر از ناقلين بدون علامت ويروس و 5 نفر از بيماران HAM/TSP مشاهده شد. مقدار بيان ژني و سطح سرمي IL-18 در گروه HTLV-1 مثبت کمتر از افراد HTLV-1 منفي بود (به‌ترتيب 001/0p= و 012/0p=) اما در دو گروه ناقلين HTLV-1 و بيماران HAM/TSP يکسان بود (به‌ترتيب 335/0p= و 695/0p=). مقدار بيان ژني IFN-γ در افراد سه گروه مطالعه تفاوت معني‌داري نداشت (246/0p=) اما سطح سرمي آن در افراد با عفونت بيشتر از افراد سالم بود (001/0p<). آزمون U من- ويتني نشان داد كه ميانگين بار ويروس در مبتلايان به HAM/TSP (2444 ± 2/3693) بيشتر از  ناقلين بدون علامت ويروس (2/1365 ± 4/1388) است (002/0p=). ضريب همبستگي بين مقدار سطح سرمي IL-18 و IFN-γ با بار ويروس در ناقلين بدون علامت HTLV-1 از نظر آماري معني‌دار نبود (به‌ترتيب 238/0r=، 326/0p= و 18/0r= -، 461/0p=). ضريب همبستگي بين مقدار سطح سرمي IFN-γ و بار ويروس در مبتلايان به HAM/TSP از نظر آماري معني‌دار نبود (142/0r= -، 55/0p=) اما همبستگي مثبت بين مقدار سطح سرمي IL-18 و بار ويروس در اين گروه مشاهده شد (654/0r=، 002/0p=).

نتيجه‌گيري: در این مطالعه افزایش بار پروويروس HTLV-1  و افزایش غلظت سرمی  IFN-γ در گروهHAM/TSP  نسبت به گروه ناقلين بي‌علامت ويروس مشخص گرديد. همچنين مقدار بيان ژني IL-18 در گروه HTLV-1 مثبت و HTLV-1 منفي تفاوت معني‌داري داشت. با این حال همبستگی معني‌داري بین بار پروويروس و الگوی پیش‌التهابي مشاهده نشد. یافته های ما این موضوع را که در عفونت HTLV-1  بار پروويروس و پروفايل التهابی ممکن است رویدادهاي مستقل منجر به بروز HAM/TSP  گردد، تقويت مي‌نمايد.

واژه‌هاي كليدي: عفونت HTLV-1، میلوپاتی وابسته به HTLV-1  (HAM/TSP)، سايتوکاين، اینترلوکین 12 (IL-12)، اینترلوکین 18 (IL-18)، اينترفرون گاما (IFN-γ) خون